Politiek, democratie en burgerrechten
Nederland is een klein, maar druk land. De Nederlandse maatschappij bestaat uit een complex geheel van miljoenen individuen met ieder eigen ambities, levensovertuigingen en wensen. De vele meningen en belangen komen samen in het algemeen belang dat uitgevoerd wordt door overheden op verschillende niveaus. In een samenleving met zoveel meningen staat de vrijheid van meningsuiting centraal. De JOVD pleit voor een Nederland waarin de meest uiteenlopende ideeën naast elkaar kunnen bestaan, en met elkaar kunnen concurreren. Daarnaast moeten al deze individuen zich beschermd weten tegen een te nieuwsgierige overheid. De JOVD zal zich hier altijd voor inzetten.
Participatie
Dat de JOVD gelooft dat een individu in alle vrijheid zijn leven kan inrichten betekent niet dat de JOVD niet gelooft in de samenleving. Nederlanders organiseren zich in verenigingen, belangenorganisaties en politieke partijen. Dit is ook voor liberalen van groot belang omdat samenleven in één land vraagt om samen te werken aan één toekomst.
Burgers worden vertegenwoordigd door hun afgevaardigden binnen de verschillende lagen van de volksvertegenwoordiging. Maar burgers moeten ook de ruimte krijgen om zelf ideeën en initiatieven aan te bieden aan de Tweede Kamer, Provinciale Staten en gemeenteraad. Door middel van een burgerinitiatief kunnen burgers meedoen in het politieke proces.
Referenda
De JOVD is tegenstander van landelijke referenda. De volksvertegenwoordigers worden direct gekozen door de burgers en hebben hierdoor het mandaat om beslissingen namens hen te nemen. Daarnaast zijn veel onderwerpen ongeschikt om ter referendum aan te bieden omdat deze vragen vaak meer nodig hebben dan een simpel ontkennend of bevestigend antwoord. Op lokaal niveau daarentegen, waar de gevolgen veel directer zichtbaar zijn, kan het referendum een geschikter middel zijn, dat door de gemeenteraad ingezet moet kunnen worden, of dat burgers kunnen eisen door een burgerinitiatief.
Kiezen en gekozen worden
De pluriformiteit van de Nederlandse samenleving moet een goede afspiegeling kennen in de Tweede Kamer en andere democratische lichamen. Om te zorgen dat ieders mening hoorbaar is, is de JOVD dan ook voorstander van behoud van het huidige lijstsysteem met evenredige vertegenwoordiging. Dankzij de huidige kieswet zijn kandidaten voor het verkrijgen van een zetel meer afhankelijk van het partijkader, dan van de kiezer. Dit is niet de bedoeling: iedere volksvertegenwoordiger in spé zal tot het uiterste moeten gaan om stemmen te winnen. Dit is goed voor de controle van het publiek op het parlement, en kan leiden tot meer betrokkenheid van politici bij burgers en vice versa. Daarom moeten volksvertegenwoordigers een eigen kiezersmandaat halen. De zetels van een partij worden bepaald door het totaal aantal stemmen op deze partij, terwijl de zetels worden verdeeld over de kandidaten met de meeste voorkeursstemmen.
Stemmen in Nederland moet makkelijker worden. De JOVD is daarom voorstander van het stemmen via internet, en het afschaffen van de beperking om alleen te mogen stemmen bij een stembureau binnen de gemeente of zelfs bij een enkel stembureau. Hierbij hebben de betrouwbaarheid van de techniek en de privacy van de stemmer de absolute prioriteit.
Bestuurslagen
Nederland wordt bestuurd door de rijksoverheid, provincies, gemeenten en waterschappen. Bestuurlijke en geografische grenzen van deze instituties zijn vaak historisch gegroeid. Om de overheid te efficiënt te laten besturen en haar werk beter te laten doen moeten de omvang en de verantwoordelijkheden anders worden verdeeld.
Door het groeiend aantal facetten waarop de staat actief is geworden is er een wildgroei ontstaan aan zelfstandige bestuursorganen. Deze organisaties zijn nauw verwant aan de overheid, maar krijgen onvoldoende politieke controle, terwijl hun werk door de Nederlandse burgers veelal wordt gezien als een publieke taak uitgevoerd door de overheid. Daarom moet een groot deel van deze organisaties direct onder de volledige verantwoordelijkheid van ministeries, provincies of gemeenten komen te vallen. Hiermee worden het parlement, de Provinciale Staten of de gemeenteraad in staat gesteld om de verantwoordelijke bewindspersoon meer invloed op deze organisaties te laten uitoefenen.
De ambtelijke top binnen gemeenten, provincies en ministeries moet kunnen worden vervangen door de politieke eindverantwoordelijke binnen deze bestuurslaag. Hierdoor heeft de politiek meer grip op het werk van de ambtelijke top, en kan democratische controle worden versterkt.
De grenzen van provincies in Nederland zijn momenteel grotendeels bepaald door de geschiedenis. Om efficiënter te kunnen besturen moeten de provincies opnieuw worden ingedeeld in vier grotere landsdelen. Deze provincies hebben een grote verantwoordelijkheid op het gebied van infrastructuur, economische ontwikkeling en ruimtelijke ordening. Door het samenbrengen van provincies kunnen beslissingen eenvoudiger genomen worden, en kan er efficiënter bestuurd worden. De waterschappen moeten worden opgenomen in de rijksoverheid en vallen onder verantwoordelijkheid van Rijkswaterstaat.
Gemeenten vormen de bestuurslaag die het dichts bij de Nederlanders staat en zeer belangrijke taken heeft. Daarom moet de gemeente niet alleen dienstbaar zijn aan haar burgers maar ook goed bereikbaar. Fuserende gemeenten moeten geen doel op zich zijn, maar een manier om efficiënter te kunnen werken en de bewoners te dienen. Toch vragen veel zaken, zoals infrastructuur, veiligheid en economische ontwikkeling om samenwerking tussen gemeenten. Hiervoor bestaan in Nederland verschillende bestuurlijke samenwerkingsverbanden, zoals stadsregio’s. Hoewel deze instituties een belangrijke rol spelen in het nemen van politieke besluiten, bestaat er een slechte politieke controle op en democratische legitimatie van deze samenwerkingsverbanden. De gemeenteraad moet haar functie beter vervullen door sterk toezicht te houden, en moet meer middelen krijgen om deze functie te vervullen.
Het koninklijk huis en de regering
De Koning van Nederland heeft nog steeds een belangrijke rol binnen de Nederlandse politiek. Als staatshoofd heeft de Koning invloed op het ontstaan van een kabinet, en als hoofd van de regering ondertekent de Koning alle wetten. In een democratische rechtstaat is het onwenselijk wanneer het hoofd van de regering door erfopvolging wordt bepaald. Daarom pleit de JOVD voor een ceremoniële rol van de Koning. Hierbij wordt niet voorbij gegaan aan het belang van het Koninklijk huis voor Nederland, en de voordelen die Nederland behaalt op economisch gebied dankzij de inspanningen van het Koninklijk Huis. Dit is van groot belang. In een ceremoniële functie kan de Koning deze rol uitstekend vervullen, terwijl dit de democratische legitimiteit van de staat vergroot. Daarnaast moet ook de Koning belastingplichtig worden gesteld.
De regering zal dan geleid worden door de minister-president, die daardoor ook meer macht krijgt. Daarom is de JOVD van mening dat de minister-president direct gekozen zou moeten worden. De gekozen minister-president kan met steun van de Tweede Kamer zijn eigen kabinet samenstellen en ministers ontslaan. Om de minister-president te ondersteunen in zijn werkzaamheden moet hij beschikking krijgen over een groter departement dat een sturende functie heeft binnen de rijksoverheid. De minister-president krijgt ook meer verantwoordelijkheden op het gebied van buitenlands beleid en vormt samen met het ceremoniële staatshoofd het gezicht van Nederland in Europa en daarbuiten.
De Staten-Generaal
De Tweede Kamer vormt samen met de Eerste Kamer de Staten-Generaal, die samen met de regering de wetgevende macht vormt. Daarnaast heeft de Tweede Kamer in het bijzonder een belangrijke rol als controleur van de regering en de rijksoverheid. Om het werk goed te kunnen doen hebben parlementariërs ondersteuning nodig. Hierbij kan gedacht worden aan juridische ondersteuning voor het schrijven van wetten en het controleren van wetten geschreven door andere instituties zoals de regering en de Europese Unie
De Eerste Kamer heeft duidelijk een politieke taak in het wetgevingsproces. Hoewel zij over minder bevoegdheden beschikt in het wetgevingsproces, kan de Eerste Kamer wetgeving op dezelfde manier beoordelen als de Tweede Kamer. Politieke, maar vooral juridische gronden, spelen een belangrijke rol bij de beoordeling van wetten door de Eerste Kamer. In dit juridische element ligt ook de toegevoegde waarde van de Eerste Kamer. In tegenstelling tot de Tweede Kamer staat de Eerste Kamer op meer afstand van de waan van de dag en is zo beter in staat om wetgeving op zijn merites en juridische kwaliteit te beoordelen. Dit maakt de Eerste Kamer tot een chambre de reflexion.
Europa
De JOVD is altijd voorstander geweest van Europese samenwerking, en verwelkomt dan ook de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon op 1 december 2009. Hiermee treedt de Europese Unie een nieuwe toekomst tegemoet, aangezien de hervormingen een aanzienlijke verbetering in de samenwerking in Unieverband garanderen voor de komende jaren. De JOVD is bovendien een voorstander van een Europa van kerntaken, dat traditionele waarden als vrijheid, veiligheid, en rechtvaardigheid nastreeft, en daarnaast voldoende oog heeft voor nationale belangen en subsidiariteit.
Om de vrede, veiligheid en welvaart in Europa te kunnen blijven garanderen, is het belangrijk dat de EU haar waarden niet alleen binnen de EU zelf, maar tevens op wereldwijd niveau verspreid. In haar optreden naar buiten toe treedt de EU op als één blok op het wereldtoneel. Een Hoge vertegenwoordiger voor het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid geeft de eenheid van Europa ook daadwerkelijk een gezicht.
Economische samenwerking en sociaal beleid in Europa
De economische samenwerking in Europa is al sinds de oprichting een van de belangrijkste pijlers waarop de Europese Unie is gebouwd. Er is op dit terrein al veel bereikt, maar er zijn nog verbeteringen mogelijk.
De JOVD is van mening dat liberalisering op het gebied van transport, de postmarkt en de energiemarkt van groot belang zijn, evenals het vrij verkeer van diensten. De JOVD is overtuigd voorstander van één Europese interne markt. Voor protectionisme en het bevoordelen van nationale kampioenen is daarbij geen plaats. Door het voeren van een strikt mededingingbeleid moet de EU een stokje steken voor te grote invloed van publieke investeringsmaatschappijen uit andere landen. De JOVD is tegen van harmonisering van sociaal beleid.
De Europese munt
Het is van groot belang dat de stabiliteit van en het vertrouwen in de Euro wordt verzekerd. De JOVD is van mening dat het stabiliteitspact, dat is opgesteld om dit te verzekeren, strikt moet worden gehandhaafd. Het is daarom noodzakelijk dat de Europese Centrale Bank hiervoor de nodige bevoegdheden krijgt om onder andere de nationale centrale banken en de begrotingen van lidstaten te controleren. Nieuwe landen mogen pas toetreden tot de Eurozone als zeker is dat zij voldoen aan de eisen.
Europees bestuur
Om alle taken die de JOVD voor de EU voor ogen heeft goed uit te kunnen voeren is het van belang dat het Europees bestuur efficiënt, democratisch en met inachtneming van nationale belangen opereert. Er zijn continu discussies gaande over hoe de EU institutioneel kan uitbreiding, maar de JOVD vindt dat het tijd is dat er aan deze discussie een einde komt en dat de EU zich gaat richten op haar kerntaken. Met het hervormingsverdrag zal Europa deels democratischer en slagvaardiger worden. Met name de toename van besluitvorming op basis van gekwalificeerde meerderheid op belangrijke grensoverschrijdende beleidsterreinen en de introductie van een vaste voorzitter van de Europese Raad zijn van groot belang. De JOVD steunt deze hervormingen.
Europa en de rol van het Nederlandse parlement
De JOVD staat voor een grotere rol van de nationale parlementen ten opzichte van het Europees Parlement. Nationale parlementen zijn namelijk de bron van de Europese democratie. In de praktijk is het echter zo dat de parlementaire controle op de Europese regelgeving veel te gering is. Het Nederlandse parlement moet zich volgens de JOVD actief controle uitoefenen op Europees beleid en regelgeving en moet actief beïnvloeden waar noodzakelijk.
Europa's toekomst: uitbreiding van de Europese Unie
In de afgelopen jaren is het aantal landen in de EU bijna verdubbeld. De uitbreiding van de EU is vaak te snel gegaan. De grote uitbreiding met tien nieuwe lidstaten is een politiek besluit geweest dat onomkeerbaar is, en daar ondervindt de EU nu de gevolgen van. De JOVD pleit voor behoedzaamheid bij verdere uitbreiding. Toetreding is vanaf nu alleen mogelijk als landen al voor de toetreding al voldoen aan de Kopenhagen-criteria die, in tegenstelling tot het verleden, strikt geïnterpreteerd zullen worden. Turkije valt hier ook onder.
Grondwet en secularisatie
De Nederlandse grondwet biedt de burger bescherming tegen de staat, en is daarmee van onschatbare waarde. Daarom is de JOVD van mening dat iedere rechter moet kunnen toetsen aan de Nederlandse grondwet. Daarmee wordt eer gedaan aan de scheiding der machten, en wordt de naleving van de grondwet veilig gesteld.
De bijzondere bescherming van religie, zoals die momenteel is opgenomen in de grondwet, hoort niet thuis in een land dat streeft naar een heldere scheiding tussen kerk en staat. Daarnaast heeft artikel 6 van de Grondwet geleid tot een onrechtmatig onderscheid tussen aanhangers van een religie en zij die geen religie aanhangen met betrekking tot de reikwijdte van de vrijheid van meningsuiting. Daarom moet artikel zes van de grondwet, namelijk de vrijheid van religie, worden geschrapt. De bescherming van de vrijheid van religie wordt voldoende beschermd door de andere artikelen van de grondwet, in het bijzonder het discriminatieverbod. Daarnaast blijft dit recht onverkort van toepassing in de internationale verdragen die Nederland onderschrijft, zoals het EVRM en het IVBRP.
De overheid in Nederland is van alle burgers, en voor alle burgers en moet dan ook volledig neutraal zijn. De overheid moet de scheiding tussen kerk en staat verder doorvoeren, en formeel vastleggen in de Nederlandse grondwet. Daarnaast is de JOVD van mening dat ook de ambtenaren van de overheid deze seculiere staat moeten uitstralen, en alle burgers, ongeacht levensovertuiging, moeten vertegenwoordigen.
De vrijheid van meningsuiting is een groot goed, en is volgens de JOVD absoluut. Hoe abject een mening ook mag zijn, ieder heeft het recht om deze te uiten. De vrijheid van meningsuiting is slechts beperkt daar waar een persoon oproept tot geweld richting een ander, in dit geval bepaalt de rechter of de opmerking strafbaar is. Levensovertuiging heeft in de vorm van het verbod op blasfemie geen bijzondere bescherming nodig.
