Opties

De overheid en de markt


Overheidsfinanciën
Door de financiële crisis en de economische malaise die daarop volgde is de Nederlandse overheidsschuld met bijna 100 miljard euro toegenomen. De staatsschuld drukt ieder jaar zwaar op de begroting, en hangt als een molensteen om de nek van volgende generaties. In economisch slechte tijden is het niet te voorkomen dat er een begrotingstekort ontstaat, maar het is van het grootste belang dat dit tekort zo klein mogelijk gehouden wordt. In economisch gunstige tijden moet er voldoende aandacht zijn voor het verkleinen van de staatsschuld. Meevallers moeten dan worden gebruikt om onze schuld in te lossen. Het afbouwen van de staatsschuld zorgt ervoor dat de overheid ons geld beter kan besteden.
De vergrijzing van Nederland vraagt in de komende decennia om grote ingrepen in de manier waarop de overheidsfinanciën worden opgehaald en besteed. Zaken als de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en de Algemene Ouderenwet zijn niet gebouwd op een nieuwe samenstelling van de Nederlandse samenleving. Daarom zijn er in de komende jaren op grote schaal hervormingen nodig zodat Nederland ook in 2020 en daarna een solide begroting kent.    

Belastingen   
Het belastingsysteem in Nederland bestaat uit een complex systeem van vele aftrekposten, bijtellingen en toeslagen. Hoewel dit bedoeld is om de belastingdruk te verlagen, worden deze regelingen zelden gebruikt door de mensen die het daadwerkelijk nodig hebben. Voor een eerlijk en helder belastingsysteem moet de belastingwetgeving in Nederland sterk worden vereenvoudigd. De JOVD pleit daarom voor één belastingtarief dat gelijk is voor alle Nederlanders, een vlaktaks. De vlaktaks zal een belastingvrije voet hebben. Hierbij komen alle aftrekposten en toeslagen te vervallen, waaronder expliciet hypotheekrenteaftrek en huurtoeslag. Deze moeten gefaseerd worden afgebouwd. De overdrachtsbelasting, bedoeld om de hypotheekrenteaftrek mede te financieren, komt hiermee ook te vervallen. Dit zal eveneens leiden tot een beter functionerende woningmarkt.
Het moet worden voorkomen dat er teveel en te vaak belasting wordt geheven over hetzelfde vermogen. Daarom moet onder andere het successierecht worden afgeschaft. Het moet mensen vrij staan om eigen vermogen vrij te schenken tijdens hun leven en daarna.    

Markt versus overheid   
Op een groot aantal vlakken moet de overheid terugtreden uit de markt, en slechts optreden als een toezichthouder. Tegelijkertijd erkent de JOVD dat de staat een prominente rol en sterke regulerende werking heeft op de gebieden gezondheidszorg, onderwijs en infrastructuur. 
Op andere vlakken is het juist goed voor burgers en bedrijven wanneer de overheid zich terugtrekt. Hierbij kan de overheid zich beter richten op haar kerntaken, en andere zaken overlaten aan de markt of aan samenwerkingsverbanden tussen markt en staat. De vraag moet zijn waarom iets absoluut niet kan worden geregeld door de markt, en niet andersom.  

Een compacte en effectieve overheid   
De Nederlandse overheid moet compact en effectief zijn. Wat de overheid doet, moet zij ook goed doen. Procedures moeten eenvoudig en efficiënt zijn, zodat burgers beter weten waar zij aan toe zijn, en het aantal ambtenaren kan worden verminderd. Ook moet het aantal ministeries worden teruggebracht. Dit kan onder andere door samenvoeging van bestaande ministeries. Het geld dat bespaard kan worden op deze manier kan gebruikt worden voor verlichting van de lasten of het afbetalen van de staatsschuld. 
Richting ondernemers en burgers moet de overheid haar werk beter doen. Door slimmer informatie te delen hoeven bedrijven en burgers informatie nog maar eenmaal te verstrekken. Hierbij wordt vanzelfsprekend gewaakt voor inbreuk op de privacy. Daarnaast moet het aanvragen van vergunningen en andere verplichte zaken zo eenvoudig en eenduidig mogelijk zijn. Voor de JOVD geldt hier het aloude adagium dat ondernemers en burgers er niet zijn voor de overheid, maar dat de overheid er is dankzij en voor ons. Dit kan door een slimme toepassing van ICT en een beperkt aantal loketten.    

Economie   
De overheid heeft binnen de economie de rol van marktmeester en katalysator van innovatie. Door goed toezicht kan de overheid voorkomen dat monopolies ontstaan die de consument benadelen. Eenzelfde belangrijke rol heeft de overheid wanneer het gaat om het beschermen van consumenten tegen malafide bedrijven en misbruik van vertrouwen en kennis. Toch moet duidelijk zijn dat in eerste aanleg de consument een eigen verantwoordelijkheid heeft om zich goed te informeren voordat hij een product of een dienst aanschaft.
De overheid is een belangrijke klant van het Nederlandse bedrijfsleven. Er moet gestreefd worden naar eenvoudige aanbestedingsprocedures waardoor ook het midden- en kleinbedrijf deel kan nemen aan aanbestedingen van de overheid. Deze aanbestedingen kunnen ook een uitgelezen kans zijn om ruimte te bieden aan innovatie. Het is denkbaar dat bij een aanbesteding niet alleen rekening wordt gehouden met de scherpste prijs, maar ook met andere variabelen zoals de mate van innovatie, duurzaamheid en dergelijke.
De product- en bedrijfsschappen moeten worden afgeschaft. Bedrijven betalen per jaar verplicht vele duizenden euro’s aan deze inefficiënte semioverheidsorganisaties, zonder dat daar duidelijke prestaties tegenover staan. Wanneer bedrijven willen samenwerken om invloed uit te oefenen op de lokale, nationale of Europese politiek kunnen en zullen zij zich verenigen in vrijwillig daartoe opgerichte private organisaties. Het verplichten van deelname aan deze product- en bedrijfsschappen is onverenigbaar met de vrije markt.