Nieuws : Koninkrijksoverleg eindigt met teveel open eindjes
De JOVD roept in een persbericht de volksvertegenwoordigers uit de drie Koninkrijkslanden – Nederland, Nederlandse Antillen en Aruba – op een daadkrachtig overleg met elkaar te voeren. Zij zijn in Den Haag voor het halfjaarlijks Parlementair Overleg Koninkrijksrelaties (POK). Politiek Commissaris Boris van Arnhem geeft zijn visie op de uitkomsten van het overleg. Het Koninkrijk staat voor grote veranderingen. Eerder dit jaar ging het POK op Curaçao niet door. Negatieve uitspraken, koppige politici en oud zeer hebben voor spanningen in de verhoudingen gezorgd. Het feit dat het overleg van 16 tot en met 20 juni jl. zonder ruziënde politici heeft plaatsgevonden is al een stap in de goede richting, maar duiden de uitkomsten op een daadkrachtig overleg? Er is over uiteenlopende onderwerpen gediscussieerd. Van culturele uitwisselingen tot de ongewenst verklaring van niet-ingezetenen en van duurzame energie tot goed bestuur. In de Slotverklaring staan weinig concrete afspraken en besluiten. In dit artikel bespreek ik een viertal onderwerpen: democratisch deficit, taalpolitiek, Verwijsindex Antillianen, en nieuwe staatkundige structuur. Democratisch deficit Na de Tweede Wereldoorlog komt aan het koloniale bestuur een eind. Met het Statuut is een nieuwe rechtsorde ontstaan. De koloniën worden autonome landen binnen het Koninkrijk inzake de binnenlandse aangelegenheden. Een aantal zaken, zoals de buitenlandse betrekkingen, defensie en nationaliteit, worden als de zogeheten Koninkrijksaangelegenheden aangemerkt (artikel 3). Besluiten aangaande deze zaken worden door de Rijksministerraad – de Nederlandse ministers en de Gevolmachtigde Ministers van respectievelijk de Nederlandse Antillen en Aruba – genomen. Op de besluitvorming ontbreekt een parlementaire controle, het zogenoemde democratisch deficit. Gedurende de discussie zijn  de in het verleden geopperde en onderzochte ideeën besproken, maar een concrete oplossing komt er niet. Voor het starten van pilots met videoconferences of instellen van een interparlementaire commissie (ipc) is helaas niet gekozen. De volksvertegenwoordigers besluiten om een commissie van drie deskundigen samen te stellen om het nogmaals te onderzoeken. Met het oog op de nieuwe staatkundige verhoudingen is duidelijkheid gewenst en zijn ervaringen nuttig. Taalpolitiek Het Nederlands is één van de vier officiële talen. Op de Caribische eilanden spreekt men veelal in het Papiamento of Engels. In het onderwijs worden de talen op steeds meer scholen de instructietaal. Vanuit een historisch, ideologisch en praktisch standpunt is dit te verdedigen, maar in het vervolgonderwijs (voornamelijk in Nederland) en op de arbeidsmarkt levert het achterstanden op. De politici verklaren in de Slotverklaring dat “het Nederlands de gezamenlijke taal van het meertalig Koninkrijk is, onder gelijke erkenning van de autonomie van de Landen ten aanzien van de taalpolitiek (blz. 4).” Extra investeringen in het Nederlandse taalonderwijs voor meer docenten en onderwijsuren en beter lesmateriaal zijn nodig. Verwijsindex Antillianen De Verwijsindex Antillianen (VIA) is een geautomatiseerd registratiesysteem om jongeren uit de Antillen en Aruba te registeren om risicogedrag te voorkomen. Voor overige jongeren bestaat een dergelijk systeem niet. De Antilliaanse en Arubaanse delegaties zijn, net als internationale mensenrechtenorganisatie als ECRI en OSJI, tegen de invoering. De VIA is discriminerend en staat haaks op internationale verdragen. De ontwikkeling van een Verwijsindex Risicojongeren (VIR) kan op meer steun rekenen. Het POK had hierin een daadkrachtig antwoord kunnen formuleren aan de Rijksministerraad, zoals in de media is gekomen, maar uit de Slotverklaring blijkt de Nederlandse delegatie een voorbehoud te maken. Zij neemt pas een standpunt in nadat de Raad van State uitspraak heeft gedaan in het hoger beroep dat door minister Vogelaar is ingesteld. Zij is voorstander van de invoering van de VIA, een maatregel van voormalig minister Verdonk. Staatkundige structuur De Nederlandse Antillen houdt als land op te bestaan. Curaçao en Sint-Maarten willen een status aparte en de kleine BES-eilanden – Bonaire, Sint-Eustatius en Saba – worden een bijzonder openbaar lichaam binnen het Nederlands staatsbestel. In voortgangsrapportages is het kabinet somber over het verloop van het proces. De streefdatum van 15 december 2008 is niet haalbaar. Onder de deelnemers aan het POK leven verschillende opvattingen. Edoch zijn de conclusies eenduidig. Het draagvlak voor de ingrijpende hervorming dient te worden versterkt en de verschillende opvattingen moeten worden overbrugd. Het is desalniettemin onduidelijkheid of de delegaties ook bezorgd zijn over het draagvlak in Nederland. Een breed maatschappelijk debat in ons land over de toekomstige verhoudingen in het Koninkrijk is noodzakelijk. Teveel open eindjes Een overvolle agenda met uiteenlopende onderwerpen maakt doorpakken moeilijk. In de Slotverklaring worden veelal algemene conclusies geformuleerd waarin verwezen wordt naar toekomstig overleg of nader onderzoek. De zaken worden daarmee vooruitgeschoven, maar onderwerpen als het democratisch deficit, de positie van Antillianen en Arubanen in de Nederlandse samenleving, vragen om duidelijke uitspraken. Over de VIA en de nieuwe Rijkswet Personenverkeer neemt men een afwachtende houding in. Bij de VIA wacht men op een uitspraak van de Raad van State en bij de Rijkswet wacht men zelfs nog op de wet. Daadkrachtig overleg houdt ook in keuzes kunnen maken. Bij sommige zaken concludeert men ondanks een gemeenschappelijk belang ieder land zijn eigen weg moet gaan, zoals bij de invulling van Koninkrijksdag en de taalkwestie. Kortom, een overleg met nog teveel open eindjes. Boris van Arnhem is Politiek Commissaris Koninkrijksrelaties. Verder discussiëren over dit thema, neem contact met hem op via boris.van.arnhem@jovd.nl. Dit artikel is in aangepaste vorm in Driemaster, juli 2008, jaargang 60. |
Reageer snel!
Klik hier voor het nieuwsarchief
- Deel deze pagina
