De paniek op de beurzen komt door de hardnekkige onzekerheden die er bestaan over de kredietcrisis en de toestand van de Amerikaanse economie. Dat de Amerikanen op een recessie af stormen is wel duidelijk. Door het jarenlange gegoochel met riskante (hypotheek)leningen, zijn Amerikaanse banken gedwongen tot grote afschrijvingen. Daarnaast leven de Amerikanen al jaren boven hun stand. Het jaarlijks stijgende begrotingsoverschot en de schandalig hoge staatsschuld hangen als een zwaard van Damocles boven de Amerikaanse overheid.

Om het vertrouwen van de aandelenhandelaren terug te winnen ging de Amerikaanse Federale Bank deze week over tot een renteverlaging van maar liefst 0,75%, naar 3,5%. Deze zeldzame hoge verlaging van de rente is de grootste sinds 1983. De verlaging had niet het bedoelde effect. Slechts eventjes leken de beursjongens het vertrouwen te hebben hervonden, maar al snel overheerste opnieuw paniek en onzekerheid, met jojoënde koersen als gevolg. Het is opvallend dat de Fed, onder leiding van Ben Bernanke, tot deze stap is overgaan. Een van de redenen voor de op handen zijnde recessie en de kredietcrisis, wordt gezien in het laag houden van de rente door zijn voorganger Alan Greenspan. Dat Greenspan de Amerikaanse economie hier jarenlang mee op gang heeft gehouden, staat buiten discussie, maar de gevolgen hiervan ondervinden we nu. De lage rente heeft gezorgd voor de ene bubble na de andere. De strengere Bernanke zou minder snel geneigd zijn een lage rentestand te handhaven, en sprak in het verleden zijn twijfels uit over pogingen van centrale banken om de markt te beïnvloeden. Toch liet hij zich hier deze week toe verleiden. Het lijkt een gevaarlijk zwaktebod. Deze onverantwoordelijke zet kan leiden tot de creatie van nieuwe bubbles en kan schade toebrengen aan de dollar.. Ook de Fed lijkt in paniek te zijn geraakt.

Eens in de zoveel tijd zullen we te maken krijgen met recessie. Het is dan belangrijk niet in paniek te raken, zodat de situatie niet verergert. Wat dat betreft speelden minister Bos en premier Balkenende hun rol goed, hoewel ze ongeloofwaardig overkwamen. Heel Nederland weet dat wij de gevolgen van een recessie in de Verenigde Staten wel degelijk zullen voelen. Helaas liet een aantal VVD-ers zich verleiden tot opportunistische oppositiepolitiek. Charlie Aptroot was kwaad op Maria van der Hoeven, die aandeelhouders opriep tot kalmte. Volgens Aptroot is het nu aan van der Hoeven te wijten dat aandeelhouders meer hebben verloren. Het is vreemd dat Aptroot zich zo opwindt over deze verstandige uitlating van Van der Hoeven. Het paniekerig dumpen van aandelen door hun bezitters is het laatste wat we willen. Indien Aptroot niet wenst dat we in een volledige crisis terechtkomen, moet hij het hiermee toch eens zijn.
Mark Rutte kreeg het op zijn beurt aan de stok met minister Bos. Hij verweet de bewindsman zijn kop in het zand te steken en wilde harde woorden horen van het kabinet, over de gevaarlijke situatie waarin onze economie verkeert. Diezelfde Rutte was een tijdje geleden ook al boos op het kabinet, omdat ze het volk niet van het "zoet" van onze opgeknapte economie wilde laten genieten. In beide gevallen pleit Rutte voor dezelfde belastingverlaging, wat hij blijkbaar ziet als wondermiddel voor alle uiteenlopende economische problemen.

In een open economie als Nederland krijg je zonder twijfel de gevolgen van een Amerikaanse recessie op je bord. Het is dan ook te hopen dat het kabinet rekening houdt met eventuele maatregelen. DNB-president Wellink sprak zich uit tegen het laten oplopen van het financieringstekort, en hier ben ik het mee eens. Ook brak Wellink een lans voor het versoepelen van het ontslagrecht, om de economie de gewenste flexibiliteit te geven. Daarnaast is het belangrijk om de rust zoveel mogelijk te bewaren, om de situatie niet onnodig te verergeren.

Wat er ook gebeurt de komende weken, één ding lijkt zeker. Het R-woord is weer gearriveerd, en zal de komende tijd niet meer weg te gaan.

Mark Thiessen