Les één: ‘Show me what you’ve got’. Ben je belangrijk? Heb je een goede positie? Heb jij een flinke vinger in de pap? Gedraag je dan ook zo. Zorg je dat je te laat binnenkomt, veel belt, druk bezig bent en continu wegloopt. Je moet immers flink benadrukken hoe blij de overige aanwezigen mogen zijn dat jij tijd voor ze vrij hebt kunnen maken.

Les twee: ‘Gebruik je Netwerk’. Zie hier hét voordeel van grote families; je hebt namelijk sowieso altijd wel een neef, buurman of kennis van je tante die een eigen zaak heeft en je een goede prijs kan geven of die in ieder geval iemand kent die weer iemand kent die dat kan. Teveel betalen voor een product of dienst zal jou nooit overkomen.

Les drie: ‘Smooth Talking’. In het Frans kun je toveren met woorden, omdat de Franse taal nu eenmaal een enorm aantal woorden bevat. Haal hier je voordeel uit om dingen mooi af te schilderen, de tegenpartij zich op z’n gemak te laten voelen en complimentjes uit te delen. Vraag naar z’n oma, z’n ezel of z’n pasgeboren kind en/of schuif hem wat ‘steekpenningen’ toe. Of het nu om enorme deals gaat, een akkefietje met de douane of om een kilo sinaasappels in de medina; work your magic.

Les vier: ‘Zeg nooit ja of nee’. Direct nee zeggen op een verzoek doe je niet, ongeacht je functie, want dat wordt als zeer onbeschoft beschouwd. In hogere functies draai je eromheen, in lagere functies kun je geen direct antwoord geven omdat je niet over de autoriteit beschikt en je bang bent om je superieuren voor het hoofd te stoten. Wat de situatie ook is, met ‘Incha’allah’ sluit je het altijd netjes af.

Les vijf: ‘Ken je klanten’. Schat in hoe ver je precies met een klant kun gaan en hoe groot zijn of haar kennis van zaken is (oftewel in welke mate je hem op kunt lichten). In de medina vraag je bijvoorbeeld meer als de klant in kwestie een blank hoofd heeft, maar zegt er, zoals zojuist geleerd in de les ‘Smooth Talking’, natuurlijk wel bij dat dit een ‘special price’ is omdat je z’n ‘vriend’ bent, op z’n zusje lijkt of een mooie moeder hebt.

Les zes: ‘Improviseer’. Presentaties, seminars en vergaderingen voorbereiden? Orde aanbrengen? Een agenda bijhouden? Why would you! Dat is toch nergens voor nodig, je prioriteiten liggen momenteel écht wel ergens anders. Van tevoren loopt de stress dan ook keer op keer flink op, maar zoals een echte Marokkaan los je de situatie zo weer op met een knap staaltje improvisatietalent en mooie woorden.

Hoewel Marokko, zijnde een ontwikkelingsland vol corruptie, ongelijke behandeling en inefficiëntie, veel van ons kan leren, is dat stiekem andersom dus ook zo. Marokkanen kunnen netwerken als de beste, kunnen weigeren zonder onbeleefd te zijn, kunnen indruk maken zonder arrogant te zijn, kunnen improviseren als de beste en gaan, laten we zeggen ‘flexibel’ met de regels om. Dus Marokkaans zakendoen, why not?

Wendela Huisman
wendela.huisman@jovd.nl