Lees hieronder de toespraak van Landelijk voorzitter Martijn Jonk tijdens het voorjaarscongres van de JOVD op 16 april 2011 in Almelo.

Goedenavond dames en heren,

Welkom op het voorjaarscongres 2011 van de JOVD. In het bijzonder heet ik welkom onze leden van verdiensten, onze buitenlandse gasten en onze minister-president Mark Rutte,

Onze eigen minister-president, het begint langzaam te wennen.

Zijn kabinet zit er alweer een halfjaar. Een mooi moment om eens terug te kijken.

Het belangrijkste dat wij moeten vaststellen na een half jaar is dat het niet altijd even makkelijk gaat. Een kabinet dat gedoogd wordt en geen meerheid heeft in de Eerste Kamer, vraagt om wisselende meerderheden en zoals Mark Rutte het eerder heeft genoemd ‘een uitgestoken hand naar de oppositie’. Sommige zullen het instabiel noemen of een zwaktebod. Iemand zei tegen mij van de week: “dat krijg je dus van zo’n coalitie. Eigen schuld”.

Onzin. Ik vind de constructie waar dit kabinet voor gekozen heeft, om maar in CDA-termen te spreken, een feest van de democratie. De steun die dit kabinet moest zoeken voor de missie in Kunduz was daarvan een mooi voorbeeld. Goed luisteren naar het hele parlement en op basis daarvan als regering je plan trekken. Hetzelfde geldt voor andere vlakken waar het kabinet de –overwegend- linkse oppositie aan haar zijde moet krijgen.

Het is, om het maar een naam te geven, polderen in gepolariseerde tijden.

De deur van achterkamertjes gaat open, oppositiepartijen moeten hun verantwoordelijkheid nemen en iedere politieke partij in Nederland krijgt een kans om mee te regeren. Er valt namelijk voor een oppositiepartij ook écht wat te halen.

Dat was deze week ook zichtbaar bij het debat over de langstudeerboete, of zoals wij het bij de JOVD graag noemen: de Zijlstra-taks. Er is ruimte voor voortschrijdend inzicht. Het regeerakkoord is geen dogma meer, over alle maatregelen kan een goed debat plaatsvinden en voor- en nadelen worden gewogen. Het regeerakkoord is daarmee niet meer heilig, en we gaan geen doodlopende weg in omdat het nu eenmaal zo in het akkoord staat. Er is ruimte voor debat en dus ook voor nieuwe inzichten.

En hoe tegenstanders het ook willen noemen: ik geloof dat de democratie bloeit bij een constructie als deze. Ook al betekent het dat het kabinet af en toe een veer moet laten.

De witte broodsweken zijn voorbij. Zware maatregelen om uiteindelijk tot 18 miljard euro te bezuinigingen zullen nu in rap tempo moeten worden doorgevoerd. Was het tot nu toe nog eenvoudig om die luie studenten, die lakse kunstenaars en de corrupte ontwikkelingshulpindustrie aan te pakken, nu zullen er ook maatregelen komen die Henk en Ingrid, de gewone, hardwerkende Nederlander of hoe je de gemiddelde Nederlander ook wilt noemen, zullen raken.

Het zal pijnlijk zijn, maar ontkomen eraan is onmogelijk. Dit kabinet moet de rug rechten óók tegen de wind in.

Eerder heeft de JOVD al duidelijk gemaakt wat volgens ons de belangrijkste opgave is voor dit kabinet. En dat is het betaalbaar houden van de vergrijzing in Nederland. Onze zorgen over de hardwerkende Nederlander van de toekomst.

De vergrijzing, daar wil ik vanavond nog eens met u over hebben. Over hoe wij steeds ouder worden en wat wij eraan kunnen doen om Nederland in de top 20 te houden van grootste economieën. Om ervoor te zorgen dat er bij iedereen brood op de plank blijft en dat ons land, en Europa, niet verandert in het grootste openluchtmuseum ter wereld. We willen iets bereiken.

En dan wil ik het met uw goedvinden niet hebben over vergrijzing als dramatisch en onafwendbaar lot, maar hoe wij actief vorm kunnen geven aan een maatschappij waarin wij niet werken voor de vergrijzing, maar de vergrijzing werkt voor ons.

Wie spreekt over vergrijzing ontkomt niet aan de discussie over pensioenen en AOW. Natuurlijk moeten wij de pensioenleeftijd snel verhogen naar 67. En daarna laten meegroeien met de levensverwachting. Ik ben er van overtuigd dat dit kabinet dat gaat doen. Natuurlijk moeten we het pensioenstelsel herzien en met een pensioenakkoord komen dat eerlijk is. Geen beloften die niet waar gemaakt kunnen worden, zoals in het verleden helaas te vaak is gebeurd. U kent de leus: “resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst”. Dat moet wat mij betreft het uitgangspunt zijn voor een pensioenakkoord dat de rekening eerlijk verdeeld over jonge en oude generaties. En ik heb het idee dat minister Kamp zich zeer bewust is van de grote verantwoordelijkheid die op zijn schouders rust en ik heb er alle vertrouwen in dat hij dat tot een goed einde brengt.

Maar wat wij ook doen met AOW en pensioen, de kosten voor onze eigen oude dag en die van anderen zullen stijgen. Dat betekent dat we afscheid moeten nemen van de grote luxe die wij onszelf de afgelopen decennia hebben aangemeten. Neem onze werkweek. Het aantal uren in de week dat wij in Nederland voltijd werken loopt sterk achter bij het Europees gemiddelde. Vergeleken met de Verenigde Staten of China, zal het u niet verbazen dat het Europees gemiddelde al niet erg overtuigend is. Onze generatie moet zich dan ook beseffen dat wij meer zullen moeten gaan werken om onze samenleving betaalbaar te houden. Een voltijdbaan zal weer naar 40 uur of meer moeten. Een sterk concurrerende wereld, tezamen met zorg voor onze ouderen, betekent dat werken niet langer een ongemakkelijke onderbreking van de vakantie is, maar simpelweg brood op de plank. Brood op de plank voor jezelf, én brood op de plank voor de ouderen die wij –hoe dan ook- moeten verzorgen.

Maar is dat dan alles? Harder werken, langer werken, meer sparen? Is dit alles wat we kunnen of moeten doen om Nederland in de top te houden? Nee, bij lange na niet.

Vorige week was ik te gast bij de Nacht van de Filosofie in Sittard. Daar raakte ik aan de praat met een cabaretier die voor de kost werkte bij een grote ouderenzorginstelling. Natuurlijk komt zo’n gesprek dan al snel op de problemen in de zorg. En zo riep ik “weet je dat als we voldoende handen aan het bed willen hebben in de toekomst NU één op de vier jongeren een opleiding moet gaan doen in de zorg? Dat gaan we nooit redden.”. Ik schetste boze dromen over ouderen zonder verpleging, over vliegtuigen vol met verplegend personeel uit andere landen.

“Onzin”, zei hij beslist. “Waarom zorgen we niet dat we toekunnen met minder handen aan het bed?”

Hij heeft gelijk. AOW, pensioenen, handen aan het bed, het is allemaal een deel van de oplossing. Het echte antwoord ligt in innovatie.

Ik weet, innovatie is een hol begrip, een containerbegrip. Ongeveer van hetzelfde kaliber als kenniseconomie, duurzaamheid of –jawel- minder regels. We houden er allemaal van: het spreken in deze holle frasen. En het is ideaal voor een debatje of verkiezingsslogan, maar helpt ons –door de bank genomen- geen steek verder.

Daarom zal ik uiteen proberen te zetten wat ik mij voorstel bij innovatie als antwoord op een veranderende samenleving. Als antwoord op de vergrijzing.

Een voortrekkersrol zal liggen bij de verregaande ontwikkeling van ICT. Het internet zal in de toekomst zorg en kennis nog veel dichterbij brengen, tot in iedere uithoek van ons land. Daarom is het belangrijk dat we snel beginnen met het aanleggen van een netwerk van razendsnel internet. En dan bedoel ik niet alleen de Randstad, maar juist ook de krimpgebieden. Daar waar zorg lastig in persoon kan, bieden toepassingen via het internet de oplossing. Of het nu het gaat om het uitlezen van bloedwaarden of een digitaal consult. De introductie van een intensive care op afstand, zoals vorige week tussen het Onze Lieve Vrouwengasthuis en het Zuiderzeeziekenhuis is daarvan een mooi voorbeeld. Maar er komt nog zoveel meer wat wij nog niet voor mogelijk kunnen houden.

Laat mij het zo zeggen: vergeet het verbreden van de snelwegen, en investeer in het verbreden van de digitale snelweg. Met 130 gig vooruit. Leg daar, premier Rutte, onze gezamenlijke prioriteit.

Daarnaast zijn er talloze ontwikkelingen die ouderen langer mobiel en zelfstandig houden. En dat is essentieel om mensen langer actief te houden en hen niet weg te stoppen in verzorgingstehuizen. Afgelopen maandag was in het televisieprogramma Labyrint de ontwikkeling van het exo-skelet te zien. Een middel waarmee mensen kunnen blijven lopen, ook als hun spieren te zwak worden. De Technische Universiteit in Delft is druk bezig met de ontwikkeling van deze apparaten. En stel u eens voor: geen gebroken heupen meer en de rollator behoort tot het verleden, en dan, ja dan, kan die rollator ook eindelijk daadwerkelijk uit het basispakket.

Nieuwe middelen om ons langer gezond, mobiel en zelfstandig te houden zijn noodzakelijk. De ontwikkeling daarvan verdient ruim baan. En ondersteuning. Want als ergens waar voor je geld is te halen, dan is het daar.

We zijn namelijk niet het enige land dat vergrijst. Ook andere Europese landen vergrijzen in rap tempo en zelfs het summum van economische ontwikkeling, China, staat een vergrijzing te wachten die zijn weerga niet kent. En daarna zijn weer andere landen aan de beurt. Er is dus, om maar met minister Rosenthaa welbegrepen eigenbelang te spreken, geld te verdienen aan de vergrijzing.

Dus waarom maken we van de nood geen deugd? Investeren in oplossingen voor de zorg van de toekomst en het langer zelfstandig houden van onze ouderen. En dit is niet alleen goed voor onze ouderen, maar óók goed voor onze economie.

Daarom moet er snel een start worden gemaakt met een investeringsfonds voor de zorg. Gevuld met geld uit de zorg.

Premier Rutte, er wordt gezegd dat u hard bezuinigd, maar wat mij betreft niet genoeg. Want als één sector aangepakt moet worden dan is het de zorg wel. Ze is aartsconservatief en innovatie gaat tergend langzaam. Laat het de zorg maar met minder toedoen, zodat ze ook gedwongen worden om eens verder te kijken dan hoe het vijftig jaar geleden ging. En dan bedoel ik niet bezuinigen op de salarissen van verplegers, maar op kapitaalvernietiging binnen de AWBZ en de logge bedrijfsvoering. Bezuinig dus op de zorg en stop dat geld in een fonds waarmee we goede ideeën steunen en deze tot wasdom kunnen laten komen.

Er is nog iets anders dat van belang is. We moeten vergrijzing ook opnemen in onze samenleving. Als mijn ouders straks oud zijn, dan mag ik ze niet gewoon op de stoep zetten van een verzorgingstehuis en als het meezit nog één keer per jaar op de koffie komen. Ouderen moeten volwaardig onderdeel worden van onze samenleving.

Dat is ook wat ik zie als liberaal burgerschap. Vrijheid, verdraagzaamheid en verantwoordelijkheid. Verantwoordelijkheid voor jezelf, maar ook voor je naasten. En laat het Geert Wilders het maar niet horen, maar in dat opzicht kunnen we nog wat leren van de moslims. Waar ouderen verzorgd worden binnen de familie en een rol blijven vervullen binnen het gezin. Eerder haalde ik al aan dat we harder en meer zullen moeten werken, dus waarom passen opa en oma dan niet op de kinderen?

Dames en heren,

Wat ik wil zeggen is dat vergrijzing geen onafwendbaar drama is, maar een verschijnsel dat kansen biedt en vraagt om een nieuwe invulling van verantwoordelijkheid nemen. We moeten niet angstig in de koplampen kijken van die naderende auto, maar zelf het stuur in handen nemen.

Lang leve de innovatie, lang leve de vergrijzing.

Dank u wel.