Vorige week was Jan Marijnissen te gast bij Pauw en Witteman, naar aanleiding van zijn opiniestuk in de Volkskrant onder de titel "Wantrouwen is terecht". Hierin haalt Jan uit naar het politieke establishment, dat hij verwijt de kiezers van zich vervreemd te hebben door hun keer op keer te belazeren. Aangezien dit een zeer serieuze aantijging is, heb ik een tijdje over het onderwerp nagedacht. Allereerst moet er geconstateerd worden dat de kiezer inderdaad een wantrouwen tegenover de politiek heeft ontwikkeld. De vlucht naar het populisme is hier een gevolg van. Waar het hier echter om gaat zijn de vragen waar dat wantrouwen vandaan komt, of Jan Marijnissen degene is die dit aan de kaak moet stellen en hoe het wantrouwen verholpen kan worden. Deze vragen wil ik in de komende columns op onze site proberen te beantwoorden.

Hiernaast is Marijnissen van mening dat politici vooral goed voor zichzelf en elkaar zorgen. Dit valt in twee verschillende punten op te splitsen. Ten eerste het feit dat politici steeds meer geneigd zijn af te gaan op opiniepeilingen en in hun overwegingen vooral electorale belangen laten meespelen, om zodoende bij de volgende verkiezingen meer macht naar zich toe te kunnen trekken. Hier kunnen we kort in zijn: dit is een slechte ontwikkeling, maar hieraan doet de SP net zo hard mee, niet in het minst met het stuk van Marijnissen in de Volkskrant. Ten tweede een meer persoonlijke beschuldiging, namelijk dat politici persoonlijk gewin uit hun positie slepen, bijvoorbeeld door exorbitante salarissen, en daarnaast dat de Haagse kliek zichzelf in stand houdt door baantjes vooral aan elkaar te gunnen. De bovenmodale vergoeding van politici is natuurlijk een van de speerpunten van de SP. Bij iedere gelegenheid kloppen de SP-politici zich op de borst, door te zeggen dat zij solidair zijn met de slecht verdienende Nederlander en hierdoor een deel van hun salaris afstaan. Helaas vloeit dit geld niet terug naar de burger, maar rechtstreeks naar de partijkas. Van dit geld ziet de Nederlandse postbode dus niets terug. Bovendien is recentelijk het misbruik van onkostenvergoedingen door SP-ers aan het licht gekomen. Onkostenvergoedingen van SP-kamerleden lopen op tot 4.500 euro bruto per maand: significant hoger dan de vergoeding van andere kamerleden. Het is goed dat deze hypocrisie eindelijk aan de kaak is gesteld. Gelukkig blijkt nu dat SP-ers ook mensen zijn. Het is natuurlijk niet voor niets dat kamerleden en politici een goed salaris ontvangen voor hun bezigheden. Politicus zijn is een zware taak, die veel verantwoordelijkheden met zich meebrengt en een behoorlijk portie werkethiek vereist. Het is zaak om ervoor te zorgen dat getalenteerde Nederlanders blijven kiezen voor een baan in dienst van de democratie, en hier spelen geldelijke beloningen nou eenmaal ook een rol in.

Dan het verwijt dat politici verliefd zijn op het pluche, en baantjes vooral gunnen aan hun eigen vrienden. Ook hier is Marijnissen niet de persoon die zonder zonde de eerste steen kan werpen. Jan Marijnissen ligt al 20 jaar languit in het pluche van zijn eigen partij, en weigert iemand anders hierop toe te laten. Hij regeert zijn partij met ijzeren vuist en heeft van de SP de meest kritiekloze partij van Nederland gemaakt. Personen die zich niet houden aan de regels van de nomenklatura van de Socialistiese Partij, kunnen hun biezen pakken. Vrienden van Marijnissen kunnen het ver schoppen, vijanden zeker niet. Dit voorspelt niet veel goeds voor de dag dat Premier Marijnissen het in Nederland voor het zeggen krijgt. Wanneer Marijnissen zijn eigen verslaving aan het pluche heeft overwonnen en frisse geluiden binnen de partij eindelijk eens de ruimte geeft, mag hij oordelen over anderen.
Bovendien is het de vraag of Marijnissen, wanneer hij het voor het zeggen heeft, ineens andere keuzes zou maken dan zijn politieke tegenstanders, wanneer het aankomt op benoemingen van personen in belangrijke functies. Kwaliteit moet natuurlijk altijd voorop staan, daar heeft hij gelijk in, maar die kwaliteit is vaak te vinden in de vaak bestuurlijk ervaren kringen rondom politiek Den Haag. Dit zal Marijnissen ook inzien, en daarom zal ook hij kiezen voor ervaren personen uit zijn eigen SP-kring wanneer het erop aan komt.

Al met al hebben we kunnen concluderen dat Marijnissen niet de persoon is om de problemen die hij noemt aan te stippen. Hij heeft wel degelijk een punt, maar vraagt zichzelf niet af of hij deel uitmaakt van het probleem. Marijnissen misbruikt het gevoel van onbehagen om de vorige generatie bewindvoerders zwart te maken en kiezers zijn kant uit te lokken, en plaatst zichzelf zo wel degelijk in het kamp van de populisten. Jan Marijnissen is een symptoom van het probleem, en geen oplossing. Het zou hem sieren wanneer hij ook zichzelf en zijn eigen partij eens kritisch onder de loep zou nemen. Helaas lijkt zelfkritiek niet in het bloed van de SP-er te zitten.

Volgende week zal de vraag aan bod komen waar het wantrouwen van de Nederlandse kiezer vandaan komt. Een aantal van de punten van Marijnissen zullen hierbij terugkomen, maar het hele verhaal is nog niet verteld. Gelukkig kunnen wij jongeren vol bravoure proberen deze problemen te duiden. Wij zijn wel in de positie om kritiek te leveren op politici als Jan Marijnissen, in tegenstelling tot Jan zelf.

Mark Thiessen

Algemeen Bestuurslid Politiek en Voorlichting