Op 5 mei vieren wij voor de 63e keer onze vrijheid van de Duitse bezetter. Drie jaar terug, op 5 mei 2005 sprak Prins Bernhard de woorden "echte vrede, en echte vrijheid bestaan pas, als ook die permanente angst voor oorlog en onvrijheid is verdwenen". Hij had niet minder gelijk kunnen hebben. Echte vrijheid, echte vrede kan alleen bestaan als we beseffen dat het anders kan, en anders is geweest. In Nederland zijn we dit, met gevoel voor understatement, een beetje vergeten.

De vrijheid waar wij tegenwoordig in leven is de meesten van ons in de schoot geworpen. Wij zijn vergeten of weten simpelweg niet dat er mensen honderden jaren hebben geknokt voor deze vrijheid. En dan bedoel ik niet alleen op slagvelden, maar vooral ook de strijd van politici en filosofen in bibliotheken en op pleinen. We hebben iets in bruikleen gekregen waar we voorzichtig mee moeten omgaan, dat je moet onderhouden en moet beschermen. Nu kun je het feit dat we instemmen met al die vrijheidsbenemende maatregelen uit Den Haag en Brussel nog zien als een ongelukkige uitkomst van de democratie, maar wat echt zorgen baart is de volledige afwezigheid van debat en discussie. Niets toont minder respect dan ergens over te zwijgen; vrijheid verdient een debat.

Wat is het nut? Wat is de noodzaak? En de meest prangende vraag: kiezen we voor vrijheid met een zeker risico of leveren we in ruil voor zogenaamde veiligheid een deel van onze vrijheid in? Het is zeker niet zo dat het debat over vrijheid alleen iets is voor studeerkamergeleerden en de rest van de elite. De gevolgen van de regelgeving merk je direct of indirect, en nu of in de toekomst. Net als het geld in je portemonnee.

Mijn keuze is duidelijk: ik kies voor vrijheid met een zeker risico. Om te beginnen omdat ik niet overtuigd ben van de zogenaamde veiligheid die al deze maatregelen ons zouden moeten brengen. De kosten-batenanalyse is onduidelijk; we weten namelijk zeker wat we verliezen, maar wat we ervoor terugkrijgen blijft onduidelijk. Ten tweede vertrouw ik simpelweg de overheid niet. Zelfs al zou ik de huidige regering en haar ambtenaren vertrouwen, in een democratie kan dat morgen anders zijn. De combinatie van alle gegevens, en alle maatregelen biedt ruimte aan willekeur en ondoorzichtige data-mining waardoor mensen onterecht gecriminaliseerd kunnen worden. Vandaag kunnen we zoeken naar ongetrouwde mannen van 20 tot 35 jaar met een baard die frequent een bezoek brengen aan islamitische landen, morgen kunnen het 50-jarige mannen met een voorliefde voor postzegels zijn. Er zijn genoeg voorbeelden uit het verleden die mijn argument ondersteunen, de Noren kunnen dit bevestigen. Daarnaast heeft het verleden ook bewezen hoe moeilijk het is om macht die je eenmaal aan een staat hebt gegeven weer af te nemen. Zoals eerder gezegd, vergeet niet hoeveel moeite het heeft gekost om despoten hun goddelijke macht en willekeur te ontnemen. En voor mij persoonlijk is het allerbelangrijkste dat ik vrijheid als begrip een hogere waarde toedicht dan veiligheid. Er bestaat niet zoiets als absolute veiligheid, hoezeer de politici die de wetgeving proberen te verkopen dit ook mogen beweren. Het leven is synoniem aan risico, en dat kun je dan maar beter is zoveel mogelijk vrijheid doen.

Kortom: deels via rationele argumenten, deels via emotionele argumenten kies ik voor vrijheid boven veiligheid. Maar mijn mening doet er niet zo toe; het gaat om al die mensen in Nederland. Laat je horen!

Martijn Jonk